In 2014 schreef ik er al kort iets over: het ‘kippenkopje’. Een exemplaar werd toen voor €26 miljoen door Veilinghuis Sotheby’s verkocht aan een Chinese zakenman. Inmiddels ben ik in Jingdezhen, de productieplaats van het kippenkopje, beland en je struikelt hier over die dingen. Want elke lezer begrijpt dat er sinds de megalomane verkoop van dit type drinkgerei er hier geen winkelier is die het kleurrijke kippenkopje niet verkoopt.  

Modern porseleinen kippenkopje, Jingdezhen
Nog één keertje dan

Het zogenaamde kippenkopje dankt haar naam aan de decoratie van een kip en een haan met kuikens in vijf kleuren. Deze kleurencombi wordt ook wel doucai genoemd. Letterlijk betekent dit ‘contrasterende kleuren’, maar het komt erop neer dat de decoratie bestaat uit een blauwe onderglazuur lijntekening die is ingekleurd met bovenglazuur emailles. Dit type kopje is gemaakt tijdens de regeringsperiode van keizer Chenghua (1465 – 1487) in de Ming-dynastie en was speciaal bestemd voor  privégebruik in de Verboden Stad in Beijing.

Een echt en smakelijk kippenkopje
Voor iedereen

Het porselein dat tijdens de Chenghua-periode werd gemaakt, wordt in China al eeuwen beschouwd als het beste en mooiste dat ooit geproduceerd is. Bijzonder is dat dit type porseleinen objecten niet buiten de muren van de Verboden Stad werd verkocht en alleen door keizerlijke porseleinovens in de stad Jingdezhen werd geproduceerd. Het ‘gewone’ volk mocht namelijk niet eten en drinken uit dezelfde objecten als de keizer. Vandaag de dag hebben 1,5 miljard Chinezen wel de gelegenheid om hun drankje te nuttigen uit zo’n kop en dat is dus ‘kassa’ voor de lokale ondernemers.

Kopje tinglazuuraardewerk, collectie Gemeente Vlaardingen
Delfts gevogelte

De afbeelding van een kippenfamilie was en is  ook zeker geliefd in Europa. Denk maar aan die serviezen in donkergroen met gevogelte bij Blokker. Maar ik ken ook een versie van Delfts aardewerk en dan kan ik het niet laten dit even te delen. Het leuke van dit achttiende-eeuwse kopje is dat die ook in meerdere kleuren is uitgevoerd. Toch is dit niet te vergelijken met de porseleinen versie uit de Chenghua-dynastie, omdat de Delftse schilder dat type kopje nooit heeft gezien en dus niet heeft kunnen naschilderen. Waarschijnlijk had hij een wel een Chinees voorbeeld, maar dat was een veel later exemplaar dat bestemd was voor de Europese markt, ook wel exportporselein genoemd.

Schotels Chinees porselein
Baby's

De afbeelding van een kip met een haan en kuikens staat symbool voor ‘familie’ in de Chinese cultuur en het is de favoriet van de keizer. Want wat  is waardevoller voor een dynastie dan een grote familie met veel nakomelingen? Deze gelukswens is daarom op verzoek van de keizer afgebeeld op dit kopje, want hij hoopte op veel zonen, zodat zijn dynastie kon voortbestaan. En deze symboliek is zeker niet alleen exclusief voor de keizer, want ook op andere Chinese kunst voor het ‘gewone volk’ komt de kippenfamilie voor. Dat de porseleinindustrie in China zich af en toe iets teveel liet leiden door de Europese wensen is wel een gemis, want ik kwam in een tentoonstelling ook dit negentiende-eeuwse servies tegen met alleen hanen. En zover ik weet kun je met alleen hanen toch echt geen baby’s maken.